Lina ishte një vajzë 19-vjeçare e cila ëndërronte për një “martesë të lumtur”, ashti siç i kishte dëgjuar të flisnin përherë në shtëpi, kur ajo u takua me dashurinë e saj të parë. Ai ishte gjithçka që ajo e kishte ëndërruar: i pashëm, i njohur, një zotëri i përsosur.

Por, dashuriae saj u kthye në një makth vetëm disa muaj pasi ata filluan të  takoheshin,  kur ai, i dashuri i saj e përdhunoi në një vaskë.

Tani ndjehet e pafuqishme dhe e vetme, Linda, e cila foli me kusht që vetëm emri i saj i parë të përdoret, qëndroi me të dashurin e saj. Ajo tha se nuk u ka treguar prindërve të saj në lidhje me sulmin, sepse nëna e saj ishte e zënë me punë dhe babai i saj ishte në Afganistan. Përveç kësaj, dhuna duket se e rrethonte atë, qoftë mes prindërve të saj apo në lagje ku ajo me familje jetonte.

“Kam qëndruar me të, sepse, çfarë tjetër kam pastur mundësi të bëja? Ndihesha sikur nuk e kam askënd,  nuk kisha asnjë rrugëdalje tjetër, nuk kam pasur asgjë “, ka thënë Linda. Ajo ishte e frikësuar edhe nga i dashuri i saj, pasi kishte mësuar se ai shiste drogë.

“Unë kam qenë e frikësuar për jetën time. … Unë kam qenë i frikësuar për familjen time, “Linda, tani 25 vjeçare, ka thënë për atë kohë traumatike në jetën e saj.

Në dy vitet që ajo ishte me të, ka pasur rrahje, përdhunime dhe abuzim emocional. Pas çdo rrahje, çdo dhunimi, dhe çdo lloj tjetër abuzimi, ai i kërkonte falje me tepri dhe i jepte dhurata asaj, duke pretenduar se çdo gjë do të jetë e përkryer përsëri. Kur rrahjet dhe përdhunimet u bënë shumë të egra, ajo më në fund i tha nënës së saj dhe një punëtore sociale, e cila e ndihmoi atë për të shmangur të dashurin e saj. Por ai vazhdoi ta ndjekë  atë. Linda më në fund gjeti paqe dhe forcë për të avokuar për adoleshente të tjera të dhunuara, të abuzuara, dhe të rrahura.Ajo tani jeton në një qytet tjetër, dhe është e martuar.

Gjetja e ndihmës më herët, pa u bërë edhe më e  madhe ashtu si Linda që bëri, mund të jetë çelësi për të shmangur marrëdhëniet e ardhshme abuzive, sipas ekspertëve të dhunës në familje dhe studimeve.

Një studim në çështjen e shëndetit të adoleshentëve, kryer në muajin shkurt gjeti se viktimat heteroseksuale të dhunës në periudhën e adoleshencës kanë dukshëm më shumë gjasa për tu ri-viktimizuar pesë vjet më vonë në krahasim me moshatarët e tyre të cilët nuk janë viktima apo nuk i janë nënshtru një rreziku të ngjashëm.

Ata që ishin viktima, brenda kësaj periudhe pesë vjeçare, kishin gjithashtu më shumë gjasa për tu ri-viktimizuar përsëri nga partnerët romantikë 12 vjet më vonë.

Dhuna e lidhjeve dashurore në adoleshencë, e cila prek rreth 10 për qind të nxënësve të shkollave të mesme, përfshin dhunën emocionale, fizike apo seksuale.

Faktorët e rrezikut përfshijnë depresionin, ankthin, abuzimin e drogës, seksin e hershëm dhe dhunën në shtëpi apo në lagje, ngacmimin, etj.

Studiuesit thonë se ata duan që programet e tyre të edukimit të të rinjëve, në lidhje me marrëdhëniet e shëndosha, dhe pa dhunë, t’i ndihmojnë ata që të kuptojnë se kanë të drejtë të ndjehen të sigurtë në marrëdhëniet e tyre romantike dhe seksuale.

Marrëdhëniet romantike nuk janë vetëm takime të rrufeshme e të parëndësishme – ato marrëdhënie kanë një implikim të vërtetë për shëndetin dhe mirëqenien e adoleshentëve, shpjegon Exner Cortens, asistent profesor në Universitetin e Calgarit, në Kanada.

Shërbimet mbështetëse për viktimat adoleshente të dhunës në marëdhënie, praktikisht nuk ekzistojnë në Kosovë, ku përveq kësaj shumë fëmijë të gjendur në situata të vështira familjare, por edhe si rezultat i aspektit kulturor nuk ndihen mirë të flasin me familjarët e tyre.

Lidhjet në adoleshencë shpesh konsiderohen si ‘degjenerim’ dhe të rinjtë në vend se t’i ndajnë shqetësimet e tyre me familjarët, psikologët apo perosna të tjerë të rritur, i heshtin.

“ Isha 16 vjeç dhe isha në klasën e dhjetë të gjimnazit. Kam njohur një djalë, për të cilin kujtoja se do martoheshim bashkë. Ai kështu më thoshte të paktën. Unë më s’mund të dilja me shoqe, sepse ai shoqet e mija i quante kurva, s’mund të shkoja në bujti tek dajët apo tezet, sepse ai nuk më besonte. Ndonjëherë nëse vendosja të dilja me shoqe, ai më bërtiste, më fyente, më quante kurvë, dhe vazhdimisht më thoshte se unë më nuk isha vajzë e mirë sepse kisha patur një shok më përpara tij. Në shtëpi nuk guxoja tu tregoja se po ndihesha shumë në presion, dhe doja ta lija, por në anën tjetër ndihesha sikur njëmend unë jam kurvë. Tashmë isha 16 vjeçe, dhe kisha patur dy shokë në jetën time. Me të parin, kurrë nuk ishim puthur e as prekur, ndërsa me të dytin, meqë ishte pak më i madh se unë në moshë, 18 vjeç, më kishte puthur disa herë dhe më kishte futur duartë poshtë bluzës. Sikur tu tregoja në shtëpi, ata të gjithë do të thonin se mua s’do të më marrë kurrë askush, dhe se unë nuk isha vajzë për shkollë. Nuk e di si e përfundova lidhjen time, por humba besimin se unë meritoja njerëz të mirë, dhe më pas, çdo djalë që zgjidhja të shoqërohesha me të, ishte shumë më larg nivelit tim, dhe shquhej për gjëra të këqija. Ndjenja se unë jam kurvë dhe se kam patur disa ‘frajera’ më parë, s’më është hequr as tash që kam dy fëmijë dhe jam martuar me një burrë shumë të mirë në Zvicër” tregon Kaltrina 25 vjeçare.

“Unë mendoj se gjëja më e keqe është se ju ndiheni se jeni shumë  e ulët dhe vetëm dëshironi që dikush tu dojë juve për atë se kush jeni ju, çfarë keni brenda, sepse ndiheni sikur askush nuk do tu dojë juve kurrë, ju nuk keni vlera dhe ju nuk keni familje të shëndoshë siç e kanë shoqet tuaja” – tha Linda.

Ky lloj i ndjeshmërisë mund t’i ekspozojë njerëzit më shumë drejtë abuzimit, sipas psikologëve dhe punonjësve socialë. “Pasojat negative të këtyre përvojave janë ato çfarë ju bëjnë të prekshëm ndaj stresit post-traumatik, depresionit, ankthit, abuzimit me substanca,” thotë për këtë çështje Carlos Cuevas, profesor i kriminalistikës dhe i të drejtës penale në Universitetin Verilindor të Bostonit.

“Pra, kjo është pasojë e viktimizimit që njerëzit më të ndieshëm ndaj këtyre përvojave i shtyen drejtë rrezikut të përjetimit të dhunës.” Viktimat nuk duhet të fajësohen për abuzimin, shtoi ai.

“Në qoftë se ju goditeni nga një makinë dhe ju thyejnë këmbën, pastaj aftësia juaj për të kaluar rrugën më shpejt dhe të mos merrni goditje nga një makinë tjetër, është e dëmtuar – në thelb kjo është ajo që ne jemi duke folur. Në asnjë moment nuk është faji juaj nëse goditeni nga një makinë, “tha Cuevas, i cili hulumton dhunën dhe viktimizimin, dhe i këshillon të mbijetuarit dhe autorët.

Abuzuesit mund edhe të jenë duke kërkuar individë që ata e dijnë se nuk po ia dalin mirë dhe mund të jetë më e lehtë për ta për t’i  kontrolluar. “Duke qenë të viktimizuar dëmton aftësinë tuaj për të perceptuar çdo lloj rreziku që u kanoset nga njerëzit e tjerë,” thotë Cuevas. Cuevas thotë se viktimat kanë nevojë për ndihmë duke planifikuar një strategji të sigurt dalje nga kjo situatë, duke  marrë ndihmë nga një terapist, grup mbështetje ose program për viktimat.

“Në praktikë është me të vërtetë një gjë shumë më e vështirë se sa unë mendoj se njerëzit e përceptojnë,” mendon Cuevas.

Facebook Comments
loading...
%d bloggers like this: